• Басты
  • >
  • Думан Мұхамедкәрім аштық жарияламақ

Думан Мұхамедкәрім аштық жарияламақ

13.03.2025

Журналист өзіне жасалып жатқан «психологиялық қысым» тоқтамаса, 17 наурыздан бастап наразылық акциясын бастайтынын мәлімдеді

«Экстремистік ұйымды қаржыландырды» деген желеумен жеті жылға бас бостандығынан айрылған тәуелсіз журналист Думан Мұхамедкәрім 17 наурыздан бастап аштық жарияламақ. «Егер менің шағымыма Астана дұрыс көңіл бөлмей, тергеп тексермесе және арнайы комиссия жібермесе, онда мен №60 мекеме тарапынан жүріп жатқан психологиялық қысымға наразылық ретінде 17.03.2025 ж кешкі 19-30 сағатта аштық жариялаймын», – деп жазады Думан Мұхамедкәрім әлеуметтік желіде жарияланған хатында.

Журналистің қорғаушысы Ғалым Нұрпейісовтің сөзінше, Думан Мұхамедкәрімге психологиялық қысым көрсетіліп жатқаны анық. Атап айтқанда, оны түрменің жалпыға ортақ әжетханасын жуғызбақ болған. «Думан өзі отыратын камераны жуудан, оның дәретханасын тазалаудан бас тартпады. Бұл бәріне ортақ міндет. Алайда, жалпыға ортақ әжетхананы жуудан бас тартты», деді Ғалым Нұрпейісов. Шынында да, түрменің ортақ әжетханасын жууға Думан мүлде міндетті емес. Заң бойынша да, сотталған адам өзі отыратын камераны таза ұстауға ғана міндетті. Демек, бұл Думан Мұхамедкәрімге жасалып жатқан қысым болуы әбден ықтимал.

Сонымен бірге, журналист түрме робасын, яғни формасын киюден де бас тартқан. Ғалым Нұрпейісовтың айтуынша, журналист мұны өзін заңсыз соттауымен түсіндірген. «Заңсыз сотталдым, кінәмді мойындамаймын, сол себепті түрме робасын да кимеймін» деген Думан Мұхамедкәрім. Сол себепті оны 7 ақпаннан бастап екі айға карцерге қамады. Карцерде отырғанда оған туыстары кіре алмайды, сырттан азық түлік берілмейді. Тек қана қорғаушыларымен кездесуге құқығы бар. Бұл сотталған адам үшін оңай емес екені анық. Бұл Думан Мұхамедкәрімнің алғаш рет карцерге қамалуы емес. Бұған дейін ол Талдықорған түрмесінде де, Қызылорда түзету мекемесіне түскенде де карцерге қамалған еді.

Думан Мұхамедкәрімге жасалып жатқан психологиялық қысымға құзырлы орындар, атап айтқанда, Қылмыстық атқару жүйесі комитеті назар аударады деген сенімдеміз. Себебі, өзі абақтыда жатқан адамның аштық жариялауы оның денсаулығына қаншалықты зиян келтіретіні айтпаса да түсінікті. Оның үстіне, туыстарының айтуынша, Думанның денсаулығы түрмеге түскеннен сыр берген. Бүйрегі, басқа да ішкі органдары ауырады. Ондай жағдайда аштық жарияласа, бұл Думанның денсаулығын одан әрі әлсіретіп жіберуі мүмкін.

Халықаралық құқық қорғау ұйымдары Думан Мұхамедкәрімді «саяси тұтқын» деп таныды. Оны дереу босатуды, оған қатысты қозғалған қылмыстық істі тоқтатуды да талап етті. Алайда, Қазақстан билік органдары бұған еш назар аудармады. Жабық сот процестерін өткізіп, Думанды «айыпты» деп танып, оны жеті жылға түрме жазасына кесті. Қаңтар оқиғасынан кейін көпшілікке танымал болған Думан Мұхамедкәрім Ақорданы қатаң сынады, қасіретті оқиға туралы көптеген репортаждар түсірді. Сонымен бірге, бір мандатты сайлау округінен мәжіліс додасына қатысты. Сайлау нәтижесімен келіспей, митинге де бірнеше рет шақырды. Сол үшін оны алдымен әкімшілік қамауға алды, артынан қылмыстық іс қозғап, абақтыға қамады. Думан Мұхамедкәрім өзіне тағылған айыптарды «саяси тапсырыс» деп қабылдайды әрі өзінің «кінәсін» мойындамайтынын бірнеше рет мәлімдеген болатын.